ملکه آسمان ها
تولید بوئینگ ۷۴۷ در زمان خود انقلابی بزرگ در صنعت هواپیماهای مسافربری به حساب میآمد و برای چهل سال بزرگترین هواپیمای مسافربری جهان بوده است. بوئینگ ۷۴۷ چهار موتوره با ساختار دو طبقهای که دارد قابلیت جابجایی حداکثر ۵۵۰ مسافر را دارا است. برخلاف ایرباس آ-۳۸۰، طبقه دوم در بوئینگ ۷۴۷ کامل نیست و منحصر به قسمت جلوی هواپیما است.
اندیشه ساخت ۷۴۷ توسط شرکت هواپیمایی بوئینگ در اواسط دهه شصت میلادی مطرح شد، بهدنبال آن ارتش آمریکا برای تقویت ناوگان خود قرارداد خرید تعداد زیادی از این هواپیما را با شرکت بوئینگ منعقد کرد.
پس از آن بوئینگ طراحی مدل مسافربری آن را اعلام کرد که نتیجه آن پرواز مدل ۱۰۰-۷۴۷ این هواپیما در سال ۱۹۶۹ بود، پس از یک سال و در سال ۱۹۷۰ این مدل از ۷۴۷ اولین سرویس دهی خود را برای شرکت هواپیمایی پان امریکن آغاز کرد. امروزه بوئینگ ۷۴۷ جایگاهی ویژه در نزد عموم مردم و مسافران پروازهای بینالمللی پیدا کردهاست و بی دلیل نیست که به آن لقب ملکه آسمانها دادهاند.
مدل ۱۰۰-۷۴۷
استفاده از چهار موتور توربوفن از یکی از سه مدل Pratt & Whitney JT9D7A ، Rolls-Royce RB211-524B2 و یا General Electric CF6-45A2 قابلیت پرواز تا سرعت ۹۶۷ کیلومتر بر ساعت (حالت اقتصادی آن ۹۰۷ کیلومتر بر ساعت میباشد) و طی مسافت ۹٬۸۰۰ کیلومتر را دارا است. وزن هواپیمای خالی عملیاتی شده ۱۶۲٬۳۸۶ کیلوگرم و توانایی تحمل حداکثر ۳۴۰٬۱۹۵ کیلوگرم را در هنگام بلند شدن دارد.
مدل ۲۰۰-۷۴۷
بابهره گیری از چهار موتور از یکی از سه مدل مدل Pratt & Whitney JT9D-7R4G2 ، Rolls-Royce RB211-524D4 و یا General Electric CF6-50E2، این مدل از ۷۴۷ قابلیت پرواز تا حداکثر سرعت ۹۸۱ کیلومتر بر ساعت (حالت اقتصادی آن ۹۰۷ کیلومتر بر ساعت تعریف شده است)و طی مسافت ۱۲٬۷۰۰ کیلومتر را دارد. وزن هواپیمای خالی عملیاتی شده ۱۷۴٬۰۰۰ کیلوگرم و توانایی تحمل وزن ۳۷۷٬۸۴۰ کیلوگرم در هنگام بلند شدن را دارا است. در هر دو مدل ۱۰۰-۷۴۷ و ۲۰۰-۷۴۷ فاصله دو سر بالها ۶۴/۵۹ متر، مساحت سطح بالها ۵۱۱ مترمربع، طول هواپیما ۶۶/۷۰ متر و ارتفاع آن ۳۳/۱۹ متر میباشد. همچنین ۱۰۰-۷۴۷ و ۲۰۰-۷۴۷ قابلیت جابجایی ۳۶۶ مسافر در سه کلاس پروازی ، ۴۵۲ مسافر در دو کلاس پروازی و حداکثر ۵۵۰ مسافر را دارد.
مدل ۷۴۷ اسپی
این هواپیما مدل دورپرواز ۷۴۷ است، که دارای بدنهای کوتاهتر و دم عمودی بلندتر از مدلهای ۱۰۰ و ۲۰۰ است و قابلیت حمل سوخت بیشتری دارد.
شرکت هواپیمایی ملی ایران یکی از نخستین سفارشدهندگان این مدل هواپیما بود. نخستین مدل تحویلی به ایران ایر در پرواز انتقالی خود از آمریکا به ایران، به علت نقص فنی دچار سانحه شد و سقوط کرد. این پرواز مسافری حمل نمیکرد و در این سانحه خلبانان و کادر پروازی حاضر در هواپیما کشته شدند.[نیازمند منبع] پس از سانحه، شرکت بوئینگ در مدل اسپی به ویژه در طراحی بال و مخازن سوخت درون آنها تغییرات عمدهای داد.
با دریافت هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ اسپی، ایران ایر پروازهای مستقیم خود را بین تهران و نیویورک آغاز کرد که در آن دوران طولانیترین پرواز بدون توقف در جهان محسوب میشد.[نیازمند منبع]
آمار
شرکت بوئینگ در مجموع تا اکتبر ۲۰۰۸ ٬ ۱۴۰۹ فروند از این گونه هواپیما را تولید کرده بود.
۷۴۷ در ناوگان هوایی ایران
در ایران، هواپیمایی ایران ایر (هما) مدلهای زیر ۷۴۷ را در اختیار دارد: [۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷]
- یک فروند ۱۰۰-۷۴۷ با کد ثبتی EP-IAM
- چهار فروند ۲۰۰-۷۴۷ با کدهای ثبتی EP-IAH و EP-IAG وEP-IAI وEP-ICD-Cargo
- چهار فروند ۷۴۷ اسپی با کدهای ثبتی EP-IAD و EP-IAC و EP-IAB و EP-IAA
- یک فروند بویینگ ۷۴۷ ترابری با کد ثبتی EP-ICD
شرکت هواپیمایی ماهان دارای هشت فروند هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ به شرح زیر است:
- بوئینگ ۷۴۷-۳۰۰ به شمارههای ثبتی EP-MND, EP-MNE
- بوینگ ۷۴۷-۴۰۰ به شمارههای ثبتی EP-MNA, EP-MNB, EP-MNC
- بوئینگ 747-100SR-Cargo به شماره ثبتی SX-DCB وتعداد دوفروند بوئینگ 747-200 مسافربری وترابری
ازرده خارج به شماره ثبتی F-GCBD وF-WQAJ
- تعداد 13 فروند بوئینگ 747-100و200 ترابری وسوخترسان در نیروی هوایی ارتش
جزئیات :
- بوئینگ ۷۴۷ حدود ۶ میلیون قطعه دارد که در ۳۳ کشور مختلف ساخته میشود.
- فقط یک موتور ۷۴۷ نیرویی بیشتر از ۴ موتور بوئینگ ۷۰۷ تولید میکند.
سوانح
در مجموع مدل ۱۰۰-۷۴۷ و ۲۰۰-۷۴۷ در شرکتهای مختلف هواپیمایی ۳۰ سانحه داشته است، تعداد بسیار کمی از این حوادث بخاطر اشکالات طراحی و یا ساختاری هواپیما بوده است و بیشتر آنها بسبب اشتباه خلبان، حملات تروریستی و یا هواپیما ربایی بوده است.




